Thủy đậu có gây vô sinh không?

Thủy đậu (hay dân gian còn gọi bằng cái tên quen thuộc là bệnh trái rạ) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Đối với trẻ nhỏ, thủy đậu thường lành tính và có thể tự khỏi sau 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc tốt. Tuy nhiên, khi đối tượng mắc bệnh là người trưởng thành, đặc biệt là những người đang trong độ tuổi sinh sản, nỗi lo sợ về di chứng lại tăng lên gấp bội. Câu hỏi “thủy đậu có gây vô sinh không” trở thành nỗi ám ảnh của không ít nam thanh nữ tú khi vô tình nhìn thấy những vết mụn nước mọc dày đặc khắp cơ thể.

Để trả lời một cách khoa học và thẳng thắn: Bản thân virus thủy đậu không trực tiếp tấn công vào hệ sinh sản để gây vô sinh giống như virus quai bị. Khác với quai bị có ái tính đặc biệt với nhu mô tuyến mang tai và tinh hoàn, virus Varicella Zoster chủ yếu tấn công vào các tế bào biểu bì da và niêm mạc. Do đó, nếu bạn mắc thủy đậu thể thông thường và được điều trị đúng cách, khả năng sinh sản của bạn hoàn toàn không bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, y học không bao giờ tuyệt đối hóa mọi trường hợp. Thủy đậu vẫn có thể gián tiếp đe dọa đến thiên chức làm cha, làm mẹ thông qua các biến chứng nguy hiểm nếu người bệnh chủ quan

Thủy đậu là bệnh gì?

Thủy đậu là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Bệnh thường lây lan qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các nốt phỏng nước.

Biểu hiện điển hình gồm:

• Sốt nhẹ hoặc sốt cao.
• Mệt mỏi, đau nhức cơ thể.
• Nổi các nốt mẩn đỏ.
• Xuất hiện mụn nước trên da.
• Ngứa ngáy khó chịu.

Thông thường, bệnh kéo dài khoảng 7 – 14 ngày và sẽ tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách.

Thủy đậu có gây vô sinh không?

Đây là câu hỏi được tìm kiếm rất nhiều, đặc biệt ở nam giới và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Câu trả lời là:

Thủy đậu thông thường KHÔNG gây vô sinh

Theo các nghiên cứu y khoa hiện nay, virus thủy đậu không trực tiếp phá hủy cơ quan sinh sản hay làm mất khả năng sinh sản ở người khỏe mạnh.

Phần lớn người bệnh sau khi khỏi hoàn toàn vẫn có thể mang thai và sinh con bình thường.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo lắng xuất phát từ một số trường hợp biến chứng hiếm gặp.

Trường hợp biến chứng có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản

Mặc dù tỷ lệ rất thấp nhưng nếu virus gây viêm nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt ở nam giới, có thể dẫn đến:

Viêm tinh hoàn

Đây là biến chứng hiếm nhưng đã từng được ghi nhận.

Các dấu hiệu gồm:

• Đau tinh hoàn.
• Sưng bìu.
• Sốt cao.
• Khó chịu vùng kín.

Nếu không được điều trị kịp thời, viêm tinh hoàn kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng.

Nhiễm trùng nặng

Người bệnh gãi nhiều làm các nốt thủy đậu bị vỡ, nhiễm khuẩn sâu có thể gây viêm nhiễm toàn thân, ảnh hưởng sức khỏe tổng thể.

Biến chứng thần kinh

Một số ít trường hợp xuất hiện:

• Viêm não.
• Viêm màng não.
• Rối loạn thần kinh.

Các biến chứng này không gây vô sinh trực tiếp nhưng làm suy giảm sức khỏe nghiêm trọng.

Thủy đậu ở nữ giới có gây vô sinh không?

Cho đến nay chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thủy đậu làm tổn thương buồng trứng hay tử cung dẫn đến vô sinh.

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai mắc thủy đậu cần đặc biệt cẩn trọng vì có thể ảnh hưởng đến thai nhi, nhất là trong 3 tháng đầu và giai đoạn cuối thai kỳ.

Triệu chứng thủy đậu ở người lớn và trẻ nhỏ – Nhận biết sớm để xử lý kịp thời

Triệu chứng thủy đậu khá đặc trưng nhưng ở người lớn thường nặng hơn trẻ em.

• Giai đoạn đầu: Sốt nhẹ 38-39°C, mệt mỏi, đau đầu, đau họng, chán ăn.
• Sau 1-2 ngày: Nổi ban đỏ ở mặt, ngực, lưng rồi lan ra toàn thân. Ban nhanh chóng thành mụn nước trong, ngứa rát.
• Mụn nước vỡ để lại vết loét, đóng vảy và lành trong 7-10 ngày.

Người lớn thường bị nhiều nốt hơn, sốt cao hơn và dễ gặp biến chứng. Trẻ nhỏ thì thường nhẹ hơn nhưng hay gãi dẫn đến nhiễm trùng da.

Những biến chứng nguy hiểm của thủy đậu bạn không nên bỏ qua

Hầu hết trường hợp đều tự khỏi, nhưng một số đối tượng dễ gặp biến chứng:

• Viêm phổi do virus (đặc biệt người lớn và thai phụ).
• Nhiễm trùng da thứ phát do gãi.
• Viêm não, viêm màng não (hiếm nhưng nghiêm trọng).
• Hội chứng Reye nếu trẻ dùng aspirin.
• Ở thai kỳ: Sảy thai, dị tật bẩm sinh, thủy đậu sơ sinh nặng.

Chính vì vậy, lưu ý khi mắc thủy đậu là phải theo dõi sát sao và không tự ý dùng thuốc.

Cách chăm sóc và điều trị khi bị thủy đậu hiệu quả

Chế độ kiêng khem và dinh dưỡng

Không cần kiêng gió hay kiêng tắm như quan niệm cũ. Bạn vẫn có thể tắm nước ấm nhẹ nhàng, lau khô ngay. Nên kiêng:

• Đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, chiên rán.
• Hải sản, thịt gà, thịt bò (theo dân gian để giảm ngứa, dù y khoa hiện đại không bắt buộc).
• Đồ nếp, sữa nếu cơ địa dễ dị ứng.

Uống nhiều nước, ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, soup, trái cây giàu vitamin C.

Vệ sinh và giảm ngứa đúng cách

• Cắt móng tay ngắn, vệ sinh tay thường xuyên.
• Bôi dung dịch Calamine hoặc kem giảm ngứa theo chỉ định.
• Mặc quần áo cotton thoáng mát, thay thường xuyên.
• Không bôi thuốc lá hoặc các bài thuốc dân gian chưa rõ nguồn gốc.

Khi nào cần gặp bác sĩ ngay?

• Sốt cao kéo dài, khó thở, co giật.
• Nốt mụn lan nhanh, có mủ, sưng đỏ.
• Người lớn, thai phụ, người suy giảm miễn dịch.
• Trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ bị nặng.

Bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus (Acyclovir) nếu cần, đặc biệt với người lớn và thai phụ.

Phòng ngừa thủy đậu – Tiêm vaccine là biện pháp tốt nhất

Cách hiệu quả nhất để không phải lo thủy đậu có gây vô sinh không hay các biến chứng là tiêm vaccine phòng ngừa.

So sánh các loại vaccine thủy đậu nổi tiếng hiện nay

Hiện tại tại Việt Nam có 3 loại vaccine chính được Bộ Y tế cấp phép và Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo:

• Varivax (Mỹ): Hiệu quả cao, được nhiều trung tâm tiêm chủng sử dụng, giá thành nhỉnh hơn một chút.
• Varilrix (Bỉ): Phổ biến, an toàn, phù hợp cả trẻ em từ 9 tháng và người lớn.
• Varicella (Hàn Quốc): Giá phải chăng hơn, hiệu quả tương đương (88-98% khi tiêm đủ 2 mũi).

Tất cả đều là vaccine sống giảm độc lực, an toàn cao. Lịch tiêm cơ bản: 2 mũi cách nhau ít nhất 4-8 tuần. Phụ nữ chuẩn bị mang thai nên tiêm trước để bảo vệ cả mẹ và bé sau này.

Bên cạnh vaccine, giữ vệ sinh, tránh tiếp xúc người bệnh và tăng cường sức đề kháng cũng rất quan trọng.

Vì sao nhiều người hiểu lầm thủy đậu gây vô sinh?

Thực tế có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự hiểu lầm này.

Biến chứng viêm tinh hoàn

Khi đọc thông tin về các trường hợp hiếm gặp bị viêm tinh hoàn sau thủy đậu, nhiều người thường quy kết rằng bệnh chắc chắn gây vô sinh.

Trên thực tế, đây là biến chứng rất hiếm.

Tâm lý lo lắng sau khi mắc bệnh

Nhiều người sau khi khỏi thủy đậu thấy cơ thể mệt mỏi kéo dài hoặc giảm ham muốn tạm thời nên nghĩ rằng chức năng sinh sản bị ảnh hưởng.

Thông tin chưa được kiểm chứng

Không ít bài viết trên mạng xã hội chia sẻ các câu chuyện cá nhân thiếu cơ sở khoa học, làm tăng sự hoang mang cho người đọc.

Những điều cần lưu ý khi mắc thủy đậu

Việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp bệnh nhanh khỏi mà còn hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.

Không gãi các nốt thủy đậu

Đây là sai lầm phổ biến nhất.

Gãi nhiều có thể khiến:

• Vỡ mụn nước.
• Nhiễm trùng da.
• Để lại sẹo vĩnh viễn.

Nếu ngứa nhiều, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng thuốc giảm ngứa phù hợp.

Giữ cơ thể sạch sẽ

Trước đây nhiều người quan niệm bị thủy đậu không được tắm.

Tuy nhiên đây là quan niệm sai lầm.

Người bệnh vẫn nên:

• Tắm bằng nước ấm.
• Lau người nhẹ nhàng.
• Mặc quần áo rộng rãi.

Điều này giúp hạn chế vi khuẩn phát triển trên da.

Uống nhiều nước

Sốt và mất nước là tình trạng thường gặp khi mắc thủy đậu.

Nên bổ sung:

• Nước lọc.
• Nước ép trái cây.
• Nước điện giải.

Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ

Chế độ ăn nên ưu tiên:

• Rau xanh.
• Trái cây giàu vitamin C.
• Thực phẩm giàu đạm.
• Cháo, súp dễ tiêu hóa.

Tránh:

• Đồ cay nóng.
• Rượu bia.
• Thuốc lá.

Hạn chế tiếp xúc với người khác

Virus thủy đậu có khả năng lây lan rất nhanh.

Người bệnh nên nghỉ ngơi tại nhà cho đến khi các nốt phỏng đóng vảy hoàn toàn.

Theo dõi dấu hiệu bất thường

Cần đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

• Sốt cao kéo dài.
• Khó thở.
• Đau đầu dữ dội.
• Co giật.
• Nhiễm trùng da nặng.

Người từng bị thủy đậu có cần lo lắng về khả năng sinh sản?

Trong đa số trường hợp, câu trả lời là không.

Sau khi khỏi bệnh hoàn toàn:

• Nam giới vẫn sản xuất tinh trùng bình thường.
• Nữ giới vẫn có khả năng thụ thai tự nhiên.
• Chức năng sinh sản không bị ảnh hưởng.

Nếu vẫn cảm thấy lo lắng, bạn có thể thực hiện kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ để yên tâm hơn.